ماژول رگولاتور LM317T قابل تنظیم | برد تنظیم ولتاژ DC
ماژول رگولاتور LM317T قابل تنظیم یک برد کاربردی برای کاهش و تنظیم ولتاژ DC است که بر پایه رگولاتور خطی LM317T طراحی شده است. این ماژول برای پروژههای الکترونیکی، منابع تغذیه آزمایشگاهی، مدارهای آموزشی و کاربردهایی که به یک ولتاژ DC قابل تنظیم نیاز دارند، گزینهای ساده و کاربردی محسوب میشود.
آیسی LM317 یک رگولاتور خطی مثبت و قابل تنظیم است که طبق مشخصات سازندگان معتبر مثل TI (Texas Instruments)، میتواند ولتاژ خروجی را در محدوده حدود 1.25 تا 37 ولت DC تنظیم کند و توانایی تأمین جریان تا حدود 1.5 آمپر را دارد؛ البته جریان واقعی قابل استفاده در یک ماژول به اختلاف ولتاژ ورودی و خروجی، دمای کاری و سیستم خنککاری بستگی دارد.
برخلاف رگولاتورهای ثابت مانند LM7805 که خروجی مشخصی ارائه میکنند، ولتاژ خروجی LM317 توسط یک تقسیم مقاومتی در مسیر OUT و ADJ تعیین میشود و ترتیب پایه ها متفاوت است. به همین دلیل میتوان از آن برای ساخت یک منبع تغذیه DC با ولتاژ خروجی قابل تنظیم استفاده کرد. در ماژولهای آماده LM317T، این مدار تنظیم ولتاژ بهصورت برد آماده در اختیار کاربر قرار گرفته و تنظیم خروجی با استفاده از بخش تنظیمکننده روی برد انجام میشود. بنابراین برای بسیاری از پروژهها نیازی به طراحی مدار LM317 از صفر نیست.
این ماژول میتواند در پروژههایی که نیاز به یک ولتاژ DC تنظیمشده دارند مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال میتوان از آن در پروژههای آزمایشگاهی، مدارهای آموزشی، بردهای الکترونیکی، تجهیزات DIY و ساخت منابع تغذیه قابل تنظیم استفاده کرد. اولین نکته، اختلاف ولتاژ ورودی و خروجی است. LM317 برای تنظیم صحیح به اختلاف مشخصی بین ورودی و خروجی نیاز دارد و دیتاشیت TI (Texas Instruments) حداقل 3V DC را برای دستیابی به جریان بالا و دمای مناسب توصیه میکند.
با این حال، LM317T یک رگولاتور خطی است و مانند مبدلهای سوئیچینگ انرژی اضافی را به گرما تبدیل میکند. بنابراین هرچه اختلاف بین ولتاژ ورودی و خروجی بیشتر باشد، گرمای بیشتری در آیسی تولید خواهد شد. در چنین شرایطی استفاده از هیتسینک مناسب اهمیت زیادی دارد. دیتاشیت LM317 نیز نشان میدهد که محدودیت جریان و حفاظت حرارتی داخلی وجود دارد، اما این حفاظتها جایگزین طراحی مناسب حرارتی نیستند.
یکی از ویژگیهای مهم LM317 وجود مدارهای حفاظتی داخلی است. این آیسی دارای محدودکننده جریان، حفاظت اضافهحرارت و حفاظت ناحیه عملکرد ایمن (SOA) است. این ویژگیها در شرایط اضافهبار میتوانند از آسیب دیدن رگولاتور جلوگیری کنند. البته وجود حفاظت داخلی به معنی آن نیست که ماژول میتواند در هر شرایطی با جریان بالا و بدون خنککاری کار کند. دمای کاری و توان تلفاتی همچنان باید در طراحی در نظر گرفته شوند.
کاربردها
• ساخت منبع تغذیه DC قابل تنظیم
• تنظیم ولتاژ ورودی برای مدارهای الکترونیکی
• پروژههای Arduino و میکروکنترلری
• پروژههای رباتیک و DIY
• مدارهای آموزشی و آزمایشگاهی
• تأمین ولتاژ موردنیاز بردهای الکترونیکی
• ساخت منبع تغذیه رومیزی ساده
• تست و تعمیر مدارهای الکترونیکی
• تنظیم ولتاژ برای مدارهای آنالوگ
• ساخت مدار منبع جریان ثابت با پیکربندی مناسب LM317
راهاندازی (setup)
1. اتصال ورودی
ابتدا یک منبع ولتاژ DC با ولتاژ در محدوده مجاز (4.25-40V DC) به پایههای ترمینال ورودی ماژول متصل کنید.
VIN+ → مثبت منبع تغذیه
VIN− / GND → منفی یا زمین منبع تغذیه
قطبیت های مثبت و منفی را قبل از روشنکردن بررسی کنید؛ اتصال معکوس میتواند به برد یا سایر قطعات متصلشده آسیب بزند.
2. اتصال خروجی
خروجی تنظیمشده را از ترمینال خروجی و پایههای VOUT+ و VOUT− / GND گرفته میشود.
“قبل از اتصال مصرفکننده، توصیه میشود خروجی را با یک مولتیمتر اندازهگیری کنید.”
3. تنظیم ولتاژ خروجی
ماژول دارای پتانسیومتر (مولتی ترن) تنظیم ولتاژ می باشد، در حالیکه بار مصرف کننده به خروجی ماژول متصل نیست؛ با چرخاندن پتانسیومتر، ولتاژ خروجی قابل تنظیم است.
نکات مهم در استفاده
• رگولاتور LM317T یک رگولاتور خطی است : LM317T برخلاف مبدلهای Buck، انرژی اضافه را به گرما تبدیل میکند. توان تلفاتی تقریباً از رابطه زیر به دست میآید:
• P = (VIN − VOUT) × IOUT
برای مثال، اگر ورودی 12V، خروجی 5V و جریان بار 1A باشد:
• P = (12 − 5) × 1 = 7W
یعنی حدود 7 وات گرما در رگولاتور تولید میشود؛ بنابراین در چنین شرایطی خنککاری مناسب و هیت سینک اهمیت زیادی دارد.
• هیتسینک را جدی بگیرید : عدد 1.5A مشخصه جریان اسمی خروجی خود آیسی LM317 است و به این معنی نیست که هر ماژول LM317T بدون هیتسینک میتواند در تمام شرایط 1.5 آمپر خروجی بدهد. توان قابل استفاده به اختلاف ولتاژ ورودی و خروجی و شرایط حرارتی وابسته است. هرچه اختلاف VIN و VOUT بیشتر باشد، در جریان یکسان گرمای بیشتری تولید خواهد شد.
• حداقل اختلاف ورودی و خروجی را در نظر بگیرید : LM317 برای تنظیم مناسب خروجی به اختلاف ولتاژ بین ورودی و خروجی نیاز دارد شرکت سازنده TI (Texas Instrument) برای LM317 مقدار اختلاف معمول بین ولتاژ ورودی و خروجی را حداقل حدود 3V DC را مشخص کرده است؛ بنابراین برای دستیابی به خروجی تنظیمشده، ورودی باید به اندازه کافی بالاتر از خروجی باشد. مثلاً نباید انتظار داشته باشید با ورودی 5V، خروجی پایدار 5V از LM317 دریافت کنید.
• حد جریان 1.5 آمپر را دائمی در نظر نگیرید : LM317 دارای محدودکننده جریان داخلی و حفاظت اضافهحرارت است، اما این حفاظتها برای استفاده عادی جایگزین خنککاری مناسب نیستند. اگر به جریان بالا و اختلاف زیاد بین ورودی و خروجی نیاز دارید، استفاده از یک مبدل Buck DC-DC از نوع سوئیچینگ معمولاً گزینه مناسبتری از رگولاتور خطی خواهد بود. برای تهیه ماژول کاهنده های سوئیچینگ دیگر م یتوانید از طریق لینک های زیر اقدام نمایید:
• قبل از اتصال بار، ولتاژ خروجی را با مولتی متر اندازه بگیرید : برای جلوگیری از آسیب به مدار مصرفکننده، ابتدا خروجی ماژول را با مولتیمتر اندازهگیری کنید. خصوصاً اگر قرار است ماژول را برای تأمین برق یک میکروکنترلر، سنسور یا ماژول حساس استفاده کنید، تنظیم ولتاژ قبل از اتصال بار اهمیت زیادی دارد.
• ورودی AC را مستقیماً وصل نکنید : LM317 یک رگولاتور DC است. اگر منبع شما AC است، ابتدا باید با مدار مناسب یکسوسازی، فیلتر و تأمین DC مناسب انجام شود. اتصال مستقیم برق شهر یا AC نامناسب به ماژول میتواند باعث خرابی قطعات و ایجاد خطر جدی شود.
مشخصات فنی:
نوع ماژول: رگولاتور خطی قابل تنظیم (ماژول رگولاتور LM317T مدل B)
آیسی اصلی: LM317 / LM317T
نوع رگولاتور: Linear / خطی
نوع خروجی: DC قابل تنظیم
محدوده ولتاژ خروجی آیسی: 1.25 تا 37V DC
حداکثر جریان خروجی آیسی: 1.5A
حداکثر ولتاژ ورودی آیسی: 40V DC
حداقل اختلاف ولتاژ ورودی و خروجی: 3V (طبق دیتاشیت)
نوع تنظیم ولتاژ (CV): پتانسیومتر (مولتی ترن)
تنظیم جریان: ندارد
حفاظت اضافهجریان: دارد (حفاظت داخلی آیسی)
حفاظت اتصال کوتاه: دارد (حفاظت داخلی آیسی)
حفاظت اضافهحرارت: دارد (حفاظت داخلی آیسی)
مقدار PSRR (Power Supply Rejection Ratio): تا حدود 80dB در 120Hz در شرایط مشخص
PSRR: نسبت حذف نویز منبع تغذیه
نوع تبدیل: کاهش ولتاژ به روش خطی
ابعاد: 35.6 × 16.8 میلیمتر
محدوده دمای کاری: 55- تا 150+ درجه سانتیگراد
هیتسینک: دارد
نوع نصب: ترمینال پیچی
راندمان در بهترین شرایط: 85%، وابسته به نسبت Vin/Vout و شرایط خنککاری
کاربرد: منبع تغذیه قابل تنظیم، پروژههای الکترونیکی، آزمایشگاهی و DIY
سوالات متداول:
ماژول LM317T چیست؟
ماژول LM317T یک رگولاتور خطی قابل تنظیم است که برای تبدیل ولتاژ DC ورودی به ولتاژ DC خروجی قابل تنظیم استفاده میشود. خود آیسی LM317 قابلیت تنظیم خروجی در محدوده حدود 1.25 تا 37 ولت DC را دارد.
آیا LM317T یک مبدل سوئیچینگ است؟
خیر. LM317T یک رگولاتور خطی (Linear Regulator) است و برخلاف LM2596، XL4015 و XL4016 از روش سوئیچینگ استفاده نمیکند. برای تهیه کاهنده سوئیچینگ می توانید از لینک های زیر استفاده کنید :
ولتاژ خروجی LM317T قابل تنظیم است؟
بله. ولتاژ خروجی با شبکه مقاومتی مدار تنظیم میشود و در ماژولهای دارای پتانسیومتر میتوان آن را با چرخاندن پتانسیومتر تنظیم کرد. محدوده اسمی آیسی LM317 حدود 1.25 تا 37V DC است.
حداکثر جریان خروجی LM317T چقدر است؟
جریان خروجی اسمی LM317 تا حدود 1.5A است؛ اما این عدد به معنی امکان دریافت دائمی 1.5 آمپر از هر ماژول بدون هیتسینک نیست. جریان واقعی به دما، اختلاف ولتاژ ورودی و خروجی و طراحی برد بستگی دارد.
آیا ماژول LM317T هیتسینک نیاز دارد؟
در جریانهای پایین ممکن است نیاز جدی به هیتسینک نباشد، اما با افزایش جریان یا افزایش اختلاف بین ورودی و خروجی، توان تلفاتی و گرمای LM317 افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی استفاده از هیتسینک مناسب ضروری است.
حداقل اختلاف بین ولتاژ ورودی و خروجی برای LM317T چقدر است؟
این موضوع به ولتاژ خروجی موردنظر و جریان بار بستگی دارد. LM317 برای تنظیم خروجی به اختلاف ولتاژ مشخصی بین ورودی و خروجی نیاز دارد و نمیتواند مثلاً از ورودی 5V، خروجی تنظیمشده 5V ایجاد کند شرکت سازنده TI (Texas Instrument) برای LM317 مقدار اختلاف بین ورودی و خروجی را حدود 3V DC مشخص کرده است.
حداکثر ولتاژ ورودی LM317T چقدر است؟
برای آیسی LM317 شرکت Texas Instruments، حداکثر ولتاژ ورودی 40V DC اعلام شده است.
آیا LM317T حفاظت داخلی دارد؟
بله. خود آیسی LM317 دارای محدودکننده جریان، حفاظت حرارتی است.
آیا اتصال کوتاه به خروجی LM317T آسیب میزند؟
قطعه LM317 دارای محدودکننده جریان و حفاظت حرارتی است و در شرایط اضافهبار میتواند جریان را محدود کند. با این حال، اتصال کوتاه طولانیمدت و به دفعات زیاد باعث تولید گرما میشود و می تواند باعث آسیب به ماژول شود بنابراین نباید حفاظت داخلی را جایگزین طراحی مناسب حرارتی دانست.
آیا میتوان ولتاژ خروجی را قبل از اتصال مصرفکننده تنظیم کرد؟
بله، و توصیه میشود همین کار را انجام دهید. ابتدا ماژول را به منبع تغذیه متصل کنید، خروجی را با مولتیمتر اندازه بگیرید و روی ولتاژ موردنظر تنظیم کنید؛ سپس مصرفکننده را وصل کنید.
آیا LM317T میتواند ولتاژ را افزایش دهد؟
خیر. LM317 یک رگولاتور خطی کاهنده است و برای کاهش و تنظیم ولتاژ طراحی شده است. برای افزایش ولتاژ باید از مبدل Boost یا مدار مناسب دیگری استفاده شود. برای تهیه مازول افزاینده ولتاز می توانید به لینک زری مراجعه نمایید :
آیا LM317T برای تبدیل 24V به 5V مناسب است؟
از نظر تنظیم ولتاژ امکانپذیر است، اما برای جریان بالا مناسب نیست؛ زیرا اختلاف 19V در رگولاتور تلف میشود. مثلاً در جریان 1A:
تولید 19 وات گرما نیازمند خنککاری بسیار جدی است. در چنین کاربردی یک مبدل Buck سوئیچینگ انتخاب بسیار بهتری است. برای تهیه کاهنده سوئیچینگ می توانید از لینک های زیر استفاده کنید :
عبارت PSRR در LM317T به چه معناست؟
عبارت PSRR (Power Supply Rejection Ratio) توانایی رگولاتور در کاهش نویز و تغییرات موجود روی ورودی و جلوگیری از انتقال آنها به خروجی است. مقدار PSRR به فرکانس و شرایط کاری وابسته است. مثلا تا حدود 80dB در 120Hz در شرایط مشخص.
آیا ماژول LM317T برای Arduino مناسب است؟
بله، در صورتی که ولتاژ و جریان خروجی مناسب تنظیم شود، میتوان از آن در برخی پروژههای Arduino و میکروکنترلری استفاده کرد. برای مصرفهای بالا و اختلاف ولتاژ زیاد، استفاده از مبدل سوئیچینگ معمولاً از نظر حرارتی مناسبتر است.
آیا LM317T خروجی کاملاً ثابت و بدون نویز دارد؟
رگولاتور LM317 رگولاسیون خوبی ارائه میدهد، اما خروجی آن کاملاً بدون ریپل و نویز نیست. عملکرد آن به مدار اطراف، خازنها، منبع ورودی و شرایط کاری وابسته است.
• دقت تنظیم ولتاژ خروجی = Line regulation: 0.01%/V (typ)
• میزان تغییر ولتاژ خروجی به ازای جریان مصرفی = Load regulation: 0.1% (typ)
تفاوت LM317T با LM2596 چیست؟
رگولاتور LM317T خطی است و توان اضافی را عمدتاً به گرما تبدیل میکند؛ در حالی که LM2596 یک رگولاتور سوئیچینگ Buck است و معمولاً برای کاهش ولتاژ با جریان بالاتر و راندمان بیشتر مناسب است. برای تهیه ماژول LM2596 می توانید از طریق لینک زیر اقدام نمایید :
آیا مشخصات هر ماژول LM317T دقیقاً یکسان است؟
خیر. LM317T مشخصات آیسی را تعیین میکند، اما مشخصات نهایی ماژول به طراحی PCB و قطعات جانبی آن نیز بستگی دارد. بنابراین برای مواردی مانند حداکثر جریان واقعی، محدوده دقیق ورودی، ابعاد و نوع ترمینالها باید مشخصات همان برد بررسی شود.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.