ماژول سنسور حرکتی PIR مدل SR505 | تشخیص حرکت انسان
ماژول سنسور حرکتی PIR مدل SR505 یک سنسور کوچک و کممصرف برای تشخیص حرکت انسان و اجسام متحرک بر پایه تابش مادون قرمز است. این ماژول به دلیل ابعاد کوچک، مصرف پایین و خروجی دیجیتال، گزینهای مناسب برای استفاده در پروژههای الکترونیکی، سیستمهای هوشمند، روشنایی خودکار، دزدگیر و پروژههای مبتنی بر Arduino و سایر میکروکنترلرها محسوب میشود.
عبارت PIR مخفف Passive Infrared به معنی «مادون قرمز غیرفعال» است. سنسورهای PIR بدون ارسال امواج برای شناسایی، تغییرات تابش مادون قرمز محیط را دریافت میکنند. بدن انسان به دلیل دمای بالاتر نسبت به بسیاری از اجسام محیط، تابش مادون قرمز دارد و حرکت آن در میدان دید سنسور میتواند باعث تغییر سیگنال خروجی شود. ماژول SR505 با استفاده از همین روش، تغییرات ناشی از حرکت را تشخیص داده و وضعیت خروجی دیجیتال خود را تغییر میدهد. به همین دلیل این سنسور برای کاربردهایی که تنها به تشخیص وجود حرکت نیاز دارند، بسیار کاربردی است.
نکته مهم این است که PIR صرفاً حرکت را تشخیص میدهد و یک سنسور فاصلهسنج یا دوربین نیست؛ بنابراین خروجی آن اطلاعاتی مانند فاصله دقیق، تصویر یا موقعیت سهبعدی جسم را ارائه نمیکند.
یکی از ویژگیهای مهم SR505 ابعاد کوچک آن است. این موضوع باعث میشود بتوان از آن در پروژههایی استفاده کرد که فضای نصب محدودی دارند. برخلاف بسیاری از ماژولهای PIR بزرگتر، SR505 طراحی جمعوجوری دارد و میتوان آن را بهراحتی داخل محفظههای الکترونیکی، سیستمهای روشنایی و تجهیزات هوشمند نصب کرد. این ماژول معمولاً با سه پایه VCC، OUT و GND در اختیار کاربر قرار میگیرد و اتصال آن به میکروکنترلر بسیار ساده است.
خروجی SR505 از نوع دیجیتال (High/Low) است؛ بنابراین نیازی به تبدیل مقدار آنالوگ یا محاسبات پیچیده برای تشخیص حرکت ندارید. میکروکنترلر مانند Arduino میتواند وضعیت پایه OUT ماژول SR505 را بررسی کند و در صورت تشخیص حرکت، فرمان موردنظر را برای فعال کردن مثلا رله یا برد دیگری اجرا نماید. برای مثال میتوان با تشخیص حرکت، یک LED یا رله را فعال کرد، چراغی را روشن نمود، آلارم به صدا درآورد یا اطلاعات تشخیص حرکت را برای پردازش بیشتر به یک میکروکنترلر ارسال کرد.
ماژول SR505 بهعنوان یک ماژول PIR کممصرف شناخته میشود و در منابع مختلف جریان مصرفی بسیار پایینی برای آن گزارش شده است. با این حال، مقدار دقیق جریان مصرفی میتواند با توجه به نسخه و سازنده ماژول متفاوت باشد؛ بنابراین در طراحیهای حساس به مصرف انرژی، بهتر است مقدار واقعی نمونه مورد استفاده اندازهگیری شود.
کاربردها
• تشخیص حضور و حرکت انسان
• روشن و خاموش کردن خودکار چراغها
• سیستمهای خانه هوشمند
• سیستمهای اعلام ورود و دزدگیر
• فعالسازی آژیر و آلارم هنگام تشخیص حرکت
• کنترل رله و تجهیزات برقی
• پروژههای رباتیک و Arduino
• سیستمهای کممصرف و باتریمحور
• تشخیص ورود افراد به یک محدوده
• استفاده در اسباببازیهای هوشمند
• پروژههای IoT و سیستمهای اتوماسیون
راهاندازی (SETUP)
راهاندازی SR505 بسیار ساده است و برای استفاده معمول، تنها به سه اتصال VCC، GND و OUT نیاز دارد. خروجی OUT یک سیگنال دیجیتال است که هنگام تشخیص حرکت تغییر وضعیت میدهد. حتما قبل از اتصال پایه ها به نوشته های پشت و رو ماژول دقت نمایید چرا که ممکن است در بعضی از نسخه ها جای پایه ها متفاوت باشد.
“در نحوه اتصال به قطبیت های مثبت و منفی حتما دقت کنید. اتصال اشتباه باعث آسیب به ماژول می شود.”
پایههای ماژول
پایه عملکرد
VCC / + ورودی تغذیه مثبت
GND / – زمین یا منفی تغذیه
OUT / S خروجی دیجیتال تشخیص حرکت
در نسخه رایج HC-SR505، محدوده تغذیه حدود 4.5 تا 20V DC اعلام شده و برای پروژههای میکروکنترلری مثل آردوینو استفاده از 5V رایج است. برای عملکرد مناسب ماژول باید زمین میکروکنترلر و ماژول به هم متصل باشند.
• اتصال به Arduino UNO
برای اتصال به Arduino UNO می توانید از پایه 5VDC برای پایه VCC و پایه GND به زمین میکروکنترلر و پایه OUT را به یکی از پایه های دیجیتال I/O میکروکنترلر متصل کنید و وضعیت همان پایه را بررسی کنید.
• منطق عملکرد خروجی
بهصورت کلی:
حرکت تشخیص داده نشود → OUT = LOW
حرکت تشخیص داده شود → OUT = HIGH
بنابراین میتوان مثلا در نرم افزار آردوینو با دستور digitalRead() وضعیت سنسور را خواند و بر اساس آن LED، رله، بیزر یا سایر تجهیزات جانبی را کنترل کرد. خروجی ماژول تا زمان حضور جسم گرم تشخیص داده شده به صورت High(3.3V DC) باقی می ماند.
پایه خروجی OUT دارای محدودیت جریانی می باشد بنابراین برای راه اندازی بارهای مصرفی با جریان راه اندازی بالا حتما از درایور و یا مدار واسط مناسب استفاده نمایید.
این مدل از ماژول دارای مدل های دیگری نیز می باشد برای مشاهده و تهیه می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید :
• برای مشاهده نومونه کدنویسی با آردوینو برای ماژول PIR SR505 می توانید به فایل بخش دیتاشیت محصول و یا لینک های زیر مراجعه نمایید :
نکات مهم در استفاده از SR505
• بعد از روشن شدن، بلافاصله انتظار عملکرد پایدار نداشته باشید : ماژول PIR پس از روشن شدن ممکن است برای مدت کوتاهی در حال پایدار شدن باشد. در برخی منابع برای SR505 زمان اولیه حدود چند ثانیه (8 ثانیه) گزارش شده است؛ بنابراین اگر بلافاصله پس از روشن کردن، خروجی برای مدتی HIGH شد، لزوماً به معنی خرابی سنسور نیست.
• سنسور حرکت را تشخیص میدهد، نه فاصله را : SR505 یک سنسور تشخیص حرکت PIR است و نمیتواند فاصله دقیق جسم را مانند سنسورهای اولتراسونیک یا ToF اندازهگیری کند. بنابراین خروجی آن صرفاً اطلاعاتی مانند حرکت تشخیص داده شد / حرکت تشخیص داده نشد در اختیار مدار قرار میدهد. برای مشاهده و تهیه سنسورهای مناسب تشخیص فاصله می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید :
• سنسور را مقابل منبع گرمایی قرار ندهید : تغییرات سریع دمای محیط میتواند باعث تحریک ناخواسته سنسور شود. بهتر است ماژول را در معرض مستقیم بخاری، رادیاتور، نور شدید خورشید یا جریان هوای گرم قرار ندهید.
• نزدیک کولر و پنکه نصب نکنید : جریان هوای متغیر و تغییرات دمایی اطراف سنسور میتواند احتمال تحریک کاذب را افزایش دهد. توصیه میشود سنسور از مسیر مستقیم باد کولر، پنکه و تجهیزات مشابه دور باشد.
• سیمهای سیگنال را از منابع نویز دور نگه دارید : برای کاهش تحریکهای ناخواسته، بهتر است سیم تغذیه و خروجی سنسور از موتورهای پرقدرت، سیمهای برق و منابع نویز الکتریکی فاصله داشته باشند.
• هنگام اتصال VCC و GND دقت کنید : قبل از روشن کردن مدار، حتماً پایههای VCC و GND را بررسی کنید. اتصال معکوس تغذیه میتواند به مدار داخلی ماژول آسیب بزند.
• برای کنترل بارهای پرقدرت، مستقیماً از OUT استفاده نکنید : خروجی SR505 برای ارسال سیگنال تشخیص به مدار کنترل مناسب است. اگر قصد کنترل لامپ، موتور، پمپ یا بارهای جریانبالا را دارید، بهتر است از یک ماژول رله، ترانزیستور یا MOSFET مناسب بهعنوان طبقه واسط استفاده کنید.
• زمان HIGH بودن خروجی را با تأخیر برنامه اشتباه نگیرید : وقتی حرکت تشخیص داده میشود، خروجی سنسور ممکن است برای مدت مشخصی HIGH باقی بماند. این زمان به نسخه و تنظیمات ماژول وابسته است و در منابع مختلف برای SR505 مقادیر متفاوتی گزارش شده است.
• برای تست اولیه، LED بهترین گزینه است : پیشنهاد میشود قبل از اتصال رله یا بار اصلی، ابتدا OUT را به یک ورودی دیجیتال Arduino و یک LED متصل کنید. با این کار میتوانید عملکرد سنسور و زمان پاسخ آن را بدون ریسک برای تجهیزات دیگر بررسی کنید.
مشخصات فنی:
نام محصول: ماژول سنسور حرکتی PIR مدل HC-SR505 / SR505
نوع سنسور: PIR؛ تشخیص حرکت بر اساس مادون قرمز غیرفعال (Passive Infrared)
نوع تشخیص: تشخیص حرکت انسان و اجسام متحرک گرم
ولتاژ کاری: 4.5 تا 20 ولت DC
ولتاژ پیشنهادی برای میکروکنترلر: 5V DC
جریان مصرفی در حالت استندبای: کمتر از 60µA
نوع خروجی: دیجیتال (High/Low)
سطح منطقی خروجی HIGH: حدود 3.3V
سطح منطقی خروجی LOW: حدود 0V
جریان قابلتحمل پایه OUT: در دیتاشیت مشخص نشده؛ مناسب ارسال سیگنال به ورودی مدار کنترل
حالت تریگر: قابل تکرار / Repeatable
رفتار خروجی: در صورت حضور جسم فعال، وضعیت خروجی High باقی میماند
زمان تأخیر پیشفرض: حدود 8 ثانیه ±30٪
فاصله تشخیص: حدود 3 متر
زاویه تشخیص: کمتر از 100 درجه
نوع لنز: لنز Fresnel مادون قرمز
قطر لنز: حدود 10 میلیمتر
تعداد پایهها: 3 پایه
پایههای اتصال: VCC، OUT، GND
ابعاد PCB: حدود 10 × 23 میلیمتر
دمای کاری: حدود 20- تا 80+ درجه سانتیگراد
قابلیت اتصال به Arduino: دارد
قابلیت اتصال به ESP32: دارد
کتابخانه موردنیاز Arduino: نیازی به کتابخانه ندارد؛ خروجی با digitalRead() خوانده میشود
کاربرد اصلی: تشخیص حرکت، روشنایی خودکار، دزدگیر، خانه هوشمند و اتوماسیون
سوالات متداول:
ماژول SR505 چیست؟
SR505 یا HC-SR505 یک ماژول سنسور حرکتی PIR (Passive Infrared) است که با تشخیص تغییرات تابش مادون قرمز، حرکت افراد یا اجسام متحرک را تشخیص میدهد. این ماژول دارای خروجی دیجیتال است و برای پروژههای الکترونیکی، امنیتی و هوشمندسازی کاربرد دارد. این مدل از ماژول دارای مدلهای دیگری نیز میباشد. برای مشاهده و تهیه میتوانید به لینک زیر مراجعه نمایید:
تهیه و مشاهده انواع ماژول PIR
ولتاژ کاری SR505 چقدر است؟
طبق دیتاشیت، محدوده تغذیه ماژول حدود 4.5 تا 20 ولت DC است. برای استفاده در پروژههای Arduino معمولاً تغذیه 5 ولت گزینه مناسبی است.
جریان مصرفی ماژول چقدر است؟
جریان مصرفی در حالت استندبای در دیتاشیت کمتر از 60 میکروآمپر اعلام شده است. توجه داشته باشید این مقدار مربوط به مصرف خود ماژول است و جریان قابلتحمل پایه OUT محسوب نمیشود.
خروجی OUT هنگام تشخیص حرکت چه وضعیتی دارد؟
در حالت عادی خروجی LOW است و پس از تشخیص حرکت، خروجی به حالت HIGH میرود. سطح HIGH در مشخصات رایج این ماژول حدود 3.3V است.
آیا پایه OUT میتواند مستقیماً رله یا موتور را راهاندازی کند؟
خیر اکیدا توصیه نمی شود، بهتر است پایه OUT را مستقیماً به بارهای پرمصرف متصل نکنید. OUT برای ارسال سیگنال به مدار کنترل طراحی شده و دارای محدودیت جریان دهی است. برای راهاندازی رله، موتور، لامپ و بارهای مشابه، از ترانزیستور، MOSFET یا ماژول رله بهعنوان طبقه واسط استفاده کنید.
آیا برای استفاده از SR505 در Arduino به کتابخانه نیاز است؟
خیر. این ماژول خروجی دیجیتال دارد و برای خواندن آن به کتابخانه اختصاصی نیاز نیست. میتوانید مستقیماً با digitalRead() وضعیت پایه OUT را بررسی کنید.
برد تشخیص حرکت SR505 چقدر است؟
در دیتاشیت مرجع، فاصله تشخیص حدود 3 متر ذکر شده است. با این حال، فاصله واقعی میتواند به شرایط محیط، نحوه نصب، دمای محیط و مشخصات نمونه مورد استفاده بستگی داشته باشد.
زاویه تشخیص سنسور چقدر است؟
برای نسخه مرجع HC-SR505، زاویه تشخیص کمتر از 100 درجه ذکر شده است.
آیا SR505 میتواند فاصله جسم را اندازهگیری کند؟
خیر. SR505 یک سنسور تشخیص حرکت است و فاصله دقیق جسم را اندازهگیری نمیکند. خروجی آن صرفاً برای تشخیص تغییر وضعیت ناشی از حرکت مناسب است. برای مشاهده و تهیه سنسورهای مناسب تشخیص فاصله می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید :
مشاهده و تهیه سنسورهای مناسب تشخیص فاصله
بعد از روشن کردن SR505 چرا ممکن است خروجی تغییر کند؟
سنسور PIR پس از روشن شدن ممکن است برای مدت کوتاهی به زمان پایدار شدن نیاز داشته باشد. بنابراین بهتر است بلافاصله پس از اعمال تغذیه، خروجی را بهعنوان وضعیت نهایی سنسور در نظر نگیرید.
آیا SR505 در محیط بیرون قابل استفاده است؟
استفاده از آن در فضای باز امکانپذیر است، اما باید شرایط محیطی را در نظر گرفت. تابش مستقیم خورشید، تغییرات شدید دما، جریان هوای گرم و منابع حرارتی میتوانند باعث کاهش دقت یا ایجاد تحریکهای کاذب شوند.
آیا SR505 قابل استفاده برای سیستم امنیتی و دزدگیر است؟
بله. میتوان خروجی دیجیتال سنسور را به یک میکروکنترلر یا مدار آلارم متصل کرد و هنگام تشخیص حرکت، آژیر، بیزر، رله یا سیستم هشدار را فعال نمود.
آیا SR505 برای پروژههای باتریمحور مناسب است؟
به دلیل مصرف بسیار پایین اعلامشده برای ماژول، میتواند برای پروژههایی که مصرف انرژی اهمیت دارد گزینه مناسبی باشد؛ البته مصرف کل سیستم به مدارهای متصل به خروجی و منبع تغذیه نیز بستگی دارد.
آیا میتوان از SR505 برای روشن کردن خودکار چراغ استفاده کرد؟
بله. میتوانید خروجی OUT را به یک میکروکنترلر یا مدار درایور متصل کنید تا هنگام تشخیص حرکت، رله یا MOSFET فعال شده و چراغ روشن شود.
آیا خروجی SR505 آنالوگ است یا دیجیتال؟
خروجی این ماژول دیجیتال است؛ یعنی برای تشخیص حرکت، وضعیت HIGH یا LOW را در اختیار مدار کنترل قرار میدهد.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.