مجله جم ترونیک
طرز ساخت نوک هویه
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که وسط یک پروژه حساس الکترونیکی، متوجه میشوید سر هویه سیاه شده، اکسید شده یا دیگر گرما را به درستی منتقل نمیکند. در آن لحظه دسترسی به فروشگاه قطعات ندارید و کار باید حتما انجام شود. در چنین شرایطی، دانستن نحوه ساخت نوک هویه یک مهارت بسیار کارآمد است که میتواند پروژه شما را از توقف نجات دهد. ما در این مطلب از جم ترونیک قصد داریم روشهای خلاقانهای را بررسی کنیم که با استفاده از ابزارهای سادهای مثل سیم مفتول مسی، گیره کاغذ یا حتی تیغ موکتبری، یک سری جدید و کارآمد بسازید. اگرچه نمونههای کارخانهای دوام بیشتری دارند، اما این راهکارهای اضطراری کاملا کار را راه میاندازند و هزینه خاصی هم ندارند.
آشنایی با نوک هویه
پیش از اینکه وارد بحث فنی و اموزش ساخت نوک هویه شویم، خوب است بدانیم دقیقا با چه قطعهای سر و کار داریم. نوک هویه در واقع نقطه پایانی دستگاه است که وظیفه انتقال حرارت از المنت داغ شده به سیم لحیم و سطح برد را بر عهده دارد. یک نوک استاندارد معمولا از مس ساخته میشود چون مس رسانای بسیار خوب گرماست و سریع داغ میشود. سپس با لایههای محافظ پوشانده میشود تا در برابر اکسید شدن مقاوم باشد. اما وقتی در خانه یا کارگاه هستیم و نوک اصلی در دسترس نیست، هدف ما ساختن قطعهای است که بتواند همین انتقال حرارت را به شکل قابل قبولی انجام دهد.
گاهی اوقات هدف از ساخت دستی، فقط صرفهجویی در هزینه نیست. ممکن است شما نیاز به فرم خاصی از نوک داشته باشید که در بازار موجود نیست؛ مثلا یک نوک بسیار ریز برای قطعات SMD یا یک نوک چنگکی برای برداشتن قطعات از روی برد. در این شرایط، دانستن طرز ساخت نوک هویه به شما آزادی عمل میدهد تا ابزارتان را شخصیسازی کنید. البته باید توجه داشت که فلزات جایگزین باید مقاومت حرارتی مناسبی داشته باشند تا در دمای بالا ذوب نشوند یا تغییر شکل ندهند.
روش های ساخت نوک هویه
برای ساخت نوک هویه میتوان از روشهای متنوعی استفاده کرد. انتخاب روش مناسب بستگی به این دارد که چه ابزاری دم دست دارید و قرار است چه کاری انجام دهید (لحیمکاری ظریف یا سنگین). در اینجا چند متد اصلی و امتحان شده را بررسی میکنیم.
استفاده از سیم مفتولی مسی
یکی از بهترین و در دسترسترین مواد، سیم مفتولی مسی است. مس به دلیل رسانایی گرمایی بالا، بهترین جایگزین برای نوکهای فابریک محسوب میشود. برای اجرای این روش که یک آموزش ساخت سر هویه عالی محسوب میشود، مراحل زیر را طی کنید:
ابتدا یک تکه سیم مفتول مسی (ترجیحا ضخیم مثل نمره ۲.۵ یا ۴) به طول حدود ۱۰ تا ۱۴ سانتیمتر ببرید. این سیم را با استفاده از دمباریک دقیقا از وسط خم کنید. مسئله مهم این است که در محل خم شدن، نباید دو طرف سیم کاملا به هم بچسبند؛ بلکه باید یک حلقه کوچک یا نیمدایره در نوک آن باقی بماند. این قسمت همان جایی است که قلع را نگه میدارد.
سپس دو انتهای آزاد سیم را به هم نزدیک کنید. برای اینکه این سیم داخل المنت هویه لق نزند و محکم شود، میتوانید دور انتهای آن (جایی که داخل هویه میرود) را با کمی فویل آلومینیومی بپوشانید. حالا پیچ هویه را باز کنید، نوک قدیمی را درآورید و این سیم مسی را جایگزین کنید. پیچ را سفت کنید و تمام.
ساخت نوک هویه با میخ
اگر سیم مسی ضخیم ندارید، ساخت نوک هویه با میخ هم یک گزینه رایج است. میخهای آهنی مقاومت بالایی دارند اما انتقال حرارت آنها کمی کندتر از مس است. برای این کار، یک میخ متناسب با قطر سوراخ هویه خود انتخاب کنید. سر پهن میخ را با اره آهنبر ببرید. سپس نوک تیز میخ را با سوهان یا سمباده به فرم دلخواه (تیز یا تخت) درآورید. این روش برای هویههای وات بالا که حرارت زیادی تولید میکنند مناسبتر است، زیرا آهن دیرتر خورده میشود. فقط مراقب باشید که میخ بیش از حد بلند نباشد تا گرما هدر نرود.
همچنین برای اطلاع از قیمت و خرید قلع کش کلیک کنید.
روش گیره کاغذ برای کارهای ظریف
برای لحیمکاریهای بسیار ظریف مثل قطعات SMD، سیمهای ضخیم یا میخها کارایی ندارند. در اینجا گیره کاغذ فلزی به کمک شما میآید. یک گیره کاغذ بزرگ را باز کنید یا همانطور که هست از سمت باریکش استفاده کنید. آن را داخل هویه قرار دهید و سفت کنید. چون فلز گیره نازک است، خیلی سریع داغ میشود و برای نقاط بسیار ریز عالی عمل میکند.
نکات مهم در ساخت نوک هویه
بعد از اینکه مراحل ساخت را انجام دادید، چند مسئله بسیار مهم وجود دارد که باید حتما رعایت کنید تا هم ایمنی شما حفظ شود و هم دستگاه آسیب نبیند. اولین مورد این است که حتما قبل از شروع کار اصلی، نوک جدید را تست کنید. نوک هویه دستساز را داخل روغن لحیم یا فلاکس فرو ببرید. اگر بخار بلند شد و قلع روی آن ذوب شد، یعنی کارتان را درست انجام دادهاید. این تست اولیه به تمیز شدن سطح فلز هم کمک میکند.
مورد بعدی عایقبندی و محکم بودن اتصال است. اگر نوک هویه در جای خود لق بزند، انتقال حرارت به درستی انجام نمیشود و حتی ممکن است حین کار بیفتد و باعث سوختگی شود. استفاده از فویل آلومینیومی که در بالا اشاره شد، راه حل خوبی برای پر کردن فضای خالی است. همچنین توجه داشته باشید که طول نوک هویه نباید بیش از حد بلند باشد. هرچه طول قسمت بیرون زده بیشتر باشد، حرارت کمتری به نوک میرسد و المنت فشار بیشتری را تحمل میکند.
مراقبت از نوکهای دستساز
نوکهای دستساز، مخصوصا نوع مسی، فاقد روکشهای محافظ کارخانهای هستند. بنابراین خیلی سریعتر سیاه و اکسید میشوند. برای افزایش عمر آنها، همیشه بعد از کار نوک را با سیم ظرفشویی یا اسفنج مرطوب تمیز کنید و کمی قلع روی آن باقی بگذارید (قلعاندود کنید). هرگز با این نوکها روی پلاستیک فشار نیاورید یا به عنوان پیچگوشتی از آنها استفاده نکنید، چون به راحتی دفرمه میشوند. رعایت این موارد ساده باعث میشود ابزار دستساز شما مدت بیشتری کار کند.
همچنین برای تهیه و خرید سیم هویه کلیک کنید.
ابزارهای مورد نیاز برای ساخت
برای اینکه وسط کار معطل نشوید، این لیست ابزار را قبل از شروع آماده کنید:
- دمباریک و انبردست: برای خم کردن و شکل دادن به سیم یا گیره.
- سوهان فلز: برای تیز کردن نوک میخ یا صاف کردن لبههای سیم.
- پیچگوشتی: برای باز و بسته کردن پیچ نگهدارنده هویه.
- کاتر یا اره آهنبر: اگر قصد استفاده از میخ یا تیغ موکتبری را دارید.
ما در جم ترونیک به عنوان بزرگترین ارائهدهنده انواع ماژولها، سنسورها و قطعات الکترونیک در ایران، همیشه توصیه میکنیم از ابزارهای استاندارد استفاده کنید. اما دانستن این ترفندها برای روز مبادا بسیار ارزشمند است. امیدواریم که تا انتهای این مقاله همراه ما بوده باشید و این مطالب برایتان مفید واقع شده باشد. جم ترونیک از حمایت شما تا انتهای این مقاله صمیمانه سپاسگزار است.
برای تهیه و خرید هویه لحیم کاری با قیمت مناسب کلیک کنید.
جمع بندی
در این مقاله یاد گرفتیم که چگونه در شرایط اضطراری و با کمترین امکانات، اقدام به ساخت نوک هویه کنیم. روشهای مختلفی مثل استفاده از سیم مسی برای انتقال حرارت عالی، میخ برای دوام بیشتر و گیره کاغذ برای ظرافت بالا را بررسی کردیم. همچنین متوجه شدیم که با رعایت چند مورد ساده در نگهداری، میتوانیم عمر این ابزارهای دستساز را افزایش دهیم. فراموش نکنید که خلاقیت در الکترونیک حد و مرزی ندارد و شما میتوانید با رعایت اصول ایمنی، ابزارهای کارتان را خودتان بسازید.
برای تهیه و خرید نوک هویه با کیفیت به سایت جم ترونیک مراجعه فرمایید.
سوالات متداول
- چه تفاوتی بین نوک هویه صنعتی و دستساز وجود دارد؟
نوکهای صنعتی دارای لایههای محافظ (مثل نیکل و کروم) هستند که از خوردگی و اکسید شدن مس جلوگیری میکنند و عمر بسیار طولانیتری دارند. نوکهای دستساز معمولا مس خالص یا آهن هستند و زودتر سیاه میشوند و نیاز به تمیزکاری مداوم دارند.
- آیا میتوان نوک هویه آسیبدیده را دوباره تعمیر کرد؟
اگر آسیب سطحی و فقط اکسیداسیون باشد، با سمباده نرم و احیاکننده نوک قابل ترمیم است. اما اگر نوک خورده شده و حفره ایجاد شده باشد، بهتر است آن را تعویض کنید یا با روشهای گفته شده یک نوک جدید بسازید.
- چه ابزارهایی برای ساخت نوک هویه مورد نیاز است؟
بسته به روش انتخابی، به سیمچین، دمباریک، سوهان، پیچگوشتی و مواد اولیه مثل سیم مسی مفتولی، میخ یا گیره کاغذ نیاز دارید. همچنین داشتن فویل آلومینیومی برای سفت کردن اتصال مفید است.
