ماژول رله 4 کانال 12V با اپتوکوپلر | تحریک High/Low
ماژول رله 4 کانال 12V با ورودی اپتوکوپلر و قابلیت انتخاب Trigger سطح بالا (HIGH) و پایین (LOW) یک برد کاربردی برای کنترل چهار بار الکتریکی بهصورت مستقل است. این ماژول با استفاده از چهار رله الکترومکانیکی امکان قطع و وصل بارهای AC و DC را از طریق سیگنالهای کنترلی فراهم میکند. رله نصبشده روی برد دارای بوبین 12V DC و کنتاکتهای COM، NO و NC و توانایی تحمل حداکثر 250V AC/10A و 30V DC/10A است.
یکی از مهمترین مزیتهای این ماژول رله چهار کاناله، امکان کنترل چهار وسیله بهصورت مستقل است. ورودیهای IN1، IN2، IN3 و IN4 بهترتیب برای کنترل رلههای شماره 1 تا 4 در نظر گرفته شدهاند. برای مثال میتوان از این برد برای کنترل همزمان یک لامپ، فن، پمپ آب و شیر برقی استفاده کرد. هر وسیله به یکی از کانالهای رله متصل میشود و کنترل آن از طریق ورودی مربوطه و پایه های IN انجام میگیرد. این ساختار باعث میشود بهجای استفاده از چهار رله مجزا، بتوان از یک برد یکپارچه و آماده استفاده کرد.
یکی دگر از ویژگیهای مهم این نسخه ماژول رله 4 کانال 12V ، استفاده از اپتوکوپلر در ورودی کانالها است. اپتوکوپلر سیگنال کنترلی را بهصورت نوری به مدار راهانداز منتقل میکند و امکان ایجاد جداسازی الکتریکی بین بخش کنترل و مدار رله را فراهم میکند. این ویژگی برای پروژههایی که در آنها مدار کنترل به نویز، تغییرات ولتاژ یا اختلالات ناشی از بار حساس است، اهمیت دارد. البته وجود اپتوکوپلر بهتنهایی به معنی ایزولاسیون کامل تمام بخشهای برد در هر شرایطی نیست و نحوه اتصال تغذیه و جامپرهای برد نیز باید در نظر گرفته شود.
در قسمت بالای برد، برای هر کانال یک جامپر انتخاب حالت تحریک در نظر گرفته شده است. روی برد گزینههای H، COM و L دیده میشود. با انتخاب وضعیت مناسب جامپر میتوان مشخص کرد که رله با سطح HIGH یا سطح LOW فعال شود. این قابلیت باعث میشود ماژول با انواع مدارهای کنترلی انعطافپذیری بیشتری داشته باشد و قابلیت انتخاب High/Low Trigger توسط جامپر را فراهم می کنند. ساختار ورودی این ماژول برای استفاده با سیستمهای کنترلی دیجیتال طراحی شده است و برای Arduino، AVR، PIC، ARM، PLC و سایر کنترلرها به همراه منبع تغذیه 12 ولت DC استفاده میشود.
روی این برد چهار رله SONGLE SRD-12VDC-SL-C یا رله مشابه آن نصب شده است. مشخصات درجشده روی رله شامل 10A در 250VAC و 10A در 30VDC است. این رله از نوع کنتاکت تبدیلی بوده و برای هر کانال خروجیهای NO، COM و NC در اختیار کاربر قرار میدهد. بنابراین میتوان بسته به نیاز، بار را به کنتاکت نرمال باز یا نرمال بسته متصل کرد.
مقدار 10A، مشخصه کنتاکت رله است و نباید تصور کرد هر نوع بار 10 آمپری، بهخصوص موتور و بارهای القایی، بدون محدودیت قابل استفاده است. جریان راهاندازی موتور و نوع بار باید هنگام انتخاب رله و سیمکشی در نظر گرفته شود.
روی برد برای وضعیت کانالها LEDهای نشانگر قرار گرفتهاند. با فعال شدن هر کانال، وضعیت رله از طریق LED مربوطه قابل مشاهده است. این قابلیت در زمان تست، عیبیابی و راهاندازی پروژه بسیار مفید است؛ زیرا بدون نیاز به اندازهگیری مستقیم خروجی میتوان وضعیت فرمان و فعال شدن رله را بررسی کرد.
کاربرد ها
• کنترل لامپ و تجهیزات روشنایی
• کنترل فن و موتور
• کنترل پمپ آب
• کنترل شیر برقی و سلونوئید
• سیستمهای خانه هوشمند
• پروژههای Arduino و میکروکنترلری
• سیستمهای کنترل مبتنی بر PLC
• پروژههای رباتیک
• تابلوهای کنترل و اتوماسیون
• تجهیزات آزمایشگاهی و آموزشی
• کنترل تجهیزات AC و DC
• پروژههای DIY و اتوماسیون خانگی
راهاندازی (SETUP)
1. اتصال تغذیه : در قسمت بالای برد دو ترمینال با نامهای DC+ و DC- قرار دارد. منبع تغذیه 12V DC و جریان دهی حداکثر 200mA را با رعایت قطبیت های مثبت و منفی به ترمینال DC+,DC- متصل کتید.
• DC+ → مثبت منبع 12V DC
• DC- → منفی منبع 12V DC
2. اتصال سیگنالهای کنترلی : چهار ورودی زیر برای کنترل رلهها استفاده میشوند:
ورودی رله مربوطه
IN1 رله 1
IN2 رله 2
IN3 رله 3
IN4 رله 4
هر کدام از این پایهها به علت جریان تحریک مناسب (حدود 5mA) به خروجی دیجیتال میکروکنترلر یا مدار فرمان در صورت Active LOW(0–1.5 V) متصل میشوند. برای حالت Active HIGH(8–12 V) بهتر است از مدار واسط بین ماژول و میکروکنترلر استفاده نمایید تا ولتاژ لازم برای تحریک رله ها تامین کند.
زمین میکروکنترلر و یا مدار فرمان باید با زمین منبع تغذیه ماژول یکی باشد. از آنجاییکه پایه های میکروکنترلر توان لازم برای تامین تغذیه رله ها (12V DC) را ندارد، برای تغذیه برد از منبع تغذیه جداگانه مناسب طبق توضیحات فوق استفاده نمایید و از اتصال مستقیم پایه های میکروکنترلر به پایه تغذیه مثبت رله خودداری کنید.
3. انتخاب High Trigger یا Low Trigger : هر ورودی میتواند مطابق وضعیت جامپر متناظر با High Level یا Low Level فعال شود. برای هر کانال یک جامپر انتخاب حالت وجود دارد که در تصویر با S1 تا S4 مشخص شده است.
• اتصال جامپر به H/COM → High Level Trigger
• اتصال جامپر به L/COM → Low Level Trigger
نوع عملکرد ورودی در نسخههای مختلف می تواند به صورت دلخواه Active LOW(0–1.5 V) یا Active HIGH(8–12 V) باشد. می توانید نوع تحریک هر رله را جداگانه مشخص کنید. مثلا S1 برای رله شماره 1 و S4 برای رله شماره 4 .
4. اتصال بار یا مصرف کننده به رله :هر رله سه خروجی دارد:
• پایه NO نرمال باز : در حالت عادی، NO و COM به یکدیگر متصل نیستند. با فعال شدن رله، NO به COM متصل میشود. این حالت برای مثال زمانی مناسب است که بخواهید یک لامپ در حالت عادی خاموش باشد و با فرمان رله روشن شود.
• پایه NC نرمال بسته : در حالت عادی، NC و COM به یکدیگر متصل هستند. با فعال شدن رله، اتصال NC قطع شده و COM به NO متصل میشود.
• پایه COM پایه مشترک : COM پایه مشترک کنتاکت رله است و بسته به کاربرد به منبع یا مسیر بار متصل میشود.
نکات مهم در استفاده
• تغذیه برد 12 ولت DC است : این نسخه دارای رلههای 12VDC است؛ بنابراین تغذیه اصلی برد باید 12V DC باشد. ولتاژ بالاتر از مقدار مجاز میتواند به بوبین رله و مدار راهانداز آسیب برساند. در انتخاب منبع تغذیه تلاش کنید تا حد امکان از منبع تغذیه با حداقل ریپل و نوسان و جریان دهی مناسب حداکثر 200mA استفاده شود.
• 10 آمپر به معنی مناسب بودن برای هر بار 10 آمپری نیست : برای موتور، پمپ، کمپرسور، شیر برقی و سایر بارهای القایی جریان راهاندازی میتواند از جریان عادی بیشتر باشد؛ بنابراین نباید صرفاً بر اساس عدد 10A تصمیم گرفت و حتما جریان راه اندازی بار مصرفی را هم در نظر داشته باشید.
• برای برق شهر احتیاط ویژه لازم است : کنتاکت رله از مدار کنترل جداست و میتواند برای سوئیچکردن بارهای AC استفاده شود، اما هنگام کار با 220V AC خطر برقگرفتگی و آتشسوزی وجود دارد. اگر تجربه کار با برق شهر ندارید، اتصال بار 220 ولت را به فرد متخصص بسپارید.
• اپتوکوپلر به معنی بینیازی از رعایت سیمکشی نیست : وجود اپتوکوپلر باعث ایجاد جداسازی سیگنال کنترل میشود، اما نحوه اتصال تغذیه و مدار کنترل اهمیت دارد. برای استفاده بهعنوان ایزولاسیون کامل گالوانیکی باید مسیرهای تغذیه و جامپرهای برد نیز بررسی شوند. منابع مربوط به این خانواده، ورودی اپتوکوپلری و جداسازی بخش کنترل را ذکر کردهاند.
• قبل از اتصال میکروکنترلر Trigger را مشخص کنید : ابتدا وضعیت جامپر S1 تا S4 را بررسی کنید. اگر کانال روی Low Trigger تنظیم شده باشد، منطق عملکرد آن با High Trigger متفاوت خواهد بود.
• رله مکانیکی برای سوئیچینگ با فرکانس بالا مناسب نیست : این برد از رلههای الکترومکانیکی استفاده میکند؛ بنابراین برای PWM، سوئیچینگ با فرکانس بالا یا قطعووصل بسیار سریع مناسب نیست. دیتاشیت رله زمان عملکرد و رهاسازی را در محدوده میلیثانیهای اعلام میکند.
• برای بارهای القایی حفاظت مناسب در نظر بگیرید : موتور و سلونوئید هنگام قطع جریان میتوانند ولتاژ برگشتی ایجاد کنند. برای بارهای DC القایی، استفاده از دیود هرزگرد در محل مناسب میتواند به کاهش این ولتاژ کمک کند. برای بارهای AC نیز بسته به نوع بار میتوان از مدارهای حفاظتی مناسب مانند RC Snubber استفاده کرد.
• جریان ورودی را با جریان بوبین اشتباه نگیرید : جریان ورودی IN1 تا IN4 با جریان مصرفی بوبین رله یکی نیست. مدار اپتوکوپلر و درایور رله بین ورودی و بوبین قرار دارد. بنابراین برای طراحی دقیق با Arduino یا میکروکنترلر، بهتر است مشخصات جریان ورودی همین نسخه PCB بررسی شود و به موارد بخش راه اندازی دقت کنید.
مشخصات فنی :
نوع محصول: ماژول رله 4 کانال 12 ولت با ورودی اپتوکوپلر
تعداد کانال: 4 کانال مستقل
ولتاژ تغذیه ماژول: 12V DC
جریان مصرفی توصیه شده: حداکثر 200mA
نوع رله: الکترومکانیکی 12 ولت DC
تعداد ورودی کنترلی: 4 ورودی، IN1، IN2، IN3، IN4
ولتاژ تغذیه رله: 12V DC
نوع ورودی: ورودی کنترلی ایزوله توسط اپتوکوپلر
جریان تحریک پایههای کنترلی: حدود 5mA
نوع کنتاکت: SPDT / یک پل دو حالته
خروجی هر کانال: COM / NO / NC
حداکثر جریان کنتاکت رله: 10A
حداکثر ولتاژ بار AC: 250V AC
حداکثر ولتاژ بار DC: 30V DC
نوع بار قابل کنترل: بارهای AC و DC در محدوده مجاز رله، حداکثر AC 250V / 10A یا DC 30V / 10A
ایزولاسیون نوری: دارد؛ با اپتوکوپلر در بخش ورودی، قسمت فرمان را از خروجی ایزوله میکند
منطق تحریک: High Level / Low Level
محدوده ولتاژ تحریک: Active HIGH (8 تا 12V) / Active LOW (0 تا 1.5V)
انتخاب Trigger: توسط جامپر برای هر کانال S1 تا S4
نشانگر وضعیت LED: نشانگر وضعیت هر کانال و LED وضعیت منبع تغذیه
پایه تغذیه: DC+ / DC−
زمان عملکرد رله: وابسته به مدل رله نصبشده
سازگاری کنترلی: Arduino، ESP32، ESP8266، AVR، STM32، PLC و سایر مدارهای دیجیتال
محدوده دمای کاری: 40- تا 85+ درجه سانتیگراد
ابعاد ماژول: حدود 52 × 72 × 18 میلیمتر
قطر سوراخ نصب: حدود 3 میلیمتر
رنگ برد: قرمز
کاربرد: کنترل بارهای AC و DC، اتوماسیون، رباتیک و پروژههای میکروکنترلری
سوالات متداول :
ولتاژ تغذیه این ماژول چقدر است؟
ولتاژ تغذیه این برد 12 ولت DC است و رلههای نصبشده روی آن نیز با بوبین 12 ولت DC هستند.
این ماژول چند رله دارد؟
این برد دارای 4 رله مستقل است و هر رله از طریق ورودی مربوط به خود یعنی IN1 تا IN4 کنترل میشود.
آیا رلهها قابلیت کنترل بار AC و DC را دارند؟
بله. کنتاکت رلهها برای بارهای AC و DC مشخص شدهاند و مشخصات ولتاژ نامی آنها تا 250V AC و 30V DC تا حداکثر 10A را شامل میشود.
حداکثر جریان کنتاکت رله چقدر است؟
ظرفیت نامی کنتاکت رله 10 آمپر است؛ اما این مقدار به نوع بار، ولتاژ، نوع بار مقاومتی یا القایی و شرایط سوئیچینگ وابسته است. برای موتور، پمپ و بارهای القایی نباید صرفاً بر اساس عدد 10A تصمیمگیری کرد بلکه حتما باید جریان راه اندازی اولیه را هم در نظر گرفت که معمولا بیشتر از مقدار جریان نامی مصرف کننده است.
آیا این ماژول اپتوکوپلر دارد؟
بله. این نسخه دارای ورودی اپتوکوپلردار است و سیگنال ورودی از طریق اپتوکوپلر به مدار راهانداز رله منتقل میشود.
تحریک High Trigger و Low Trigger یعنی چه؟
این ماژول دارای جامپر انتخاب منطق تحریک است. در حالت High Trigger، اعمال سطح منطقی بالا باعث فعال شدن کانال میشود و در حالت Low Trigger، سطح منطقی پایین برای فعالسازی استفاده میشود. نوع عملکرد ورودی در نسخههای مختلف می تواند به صورت دلخواه Active LOW(0–1.5 V) یا Active HIGH(8–12 V) باشد.
آیا میتوان حالت High و Low را برای هر کانال جداگانه انتخاب کرد؟
بله. در این برد برای کانالها جامپرهای جداگانه وجود دارد و میتوان منطق تحریک هر کانال را متناسب با نیاز پروژه تنظیم کرد. مثلا جامپر IN2 برای رله شماره 2 است.
پایههای IN1 تا IN4 چه کاربردی دارند؟
هر ورودی مربوط به یک رله است:
ورودی رله
IN1 رله 1
IN2 رله 2
IN3 رله 3
IN4 رله 4
هر کدام از این پایهها به علت جریان تحریک مناسب (حدود 5mA) به خروجی دیجیتال میکروکنترلر یا مدار فرمان در صورت Active LOW(0–1.5 V) متصل میشوند. برای حالت Active HIGH(8–12 V) بهتر است از مدار واسط بین ماژول و میکروکنترلر استفاده نمایید تا ولتاژ لازم برای تحریک رله ها تامین کند.
پایههای COM، NO و NC چه هستند؟
پایه COM پایه مشترک، NO کنتاکت نرمال باز و NC کنتاکت نرمال بسته است. در حالت عادی COM به NC متصل است و با فعال شدن رله، COM به NO متصل میشود.
آیا میتوان با این ماژول لامپ 220 ولت را کنترل کرد؟
از نظر مشخصات کنتاکت، رله نصبشده برای سوئیچکردن بارهای AC در محدوده نامی خود طراحی شده است؛ اما کار با 220V AC خطر برقگرفتگی و آتشسوزی دارد و باید با رعایت کامل اصول ایمنی، فیوز و محفظه مناسب انجام شود.
آیا این ماژول برای کنترل پمپ و موتور مناسب است؟
بله، میتوان از رله برای کنترل موتور و پمپ استفاده کرد؛ اما موتور هنگام راهاندازی جریان بیشتری میکشد و بار القایی ایجاد میکند. بنابراین باید جریان راهاندازی و ظرفیت واقعی کنتاکت رله در نظر گرفته شود.
جریان مصرفی ماژول چقدر است؟
در نسخههای مشابه این طراحی، جریان مصرفی با توجه به تعداد رلههای فعال متفاوت است و مقدار حداکثری حدود 200mA برای ماژول اعلام شده است.
آیا میتوان از Arduino برای کنترل این ماژول استفاده کرد؟
بله، این نوع ماژول برای استفاده با سیستمهای کنترلی و میکروکنترلرها مناسب است. با این حال، سطح منطقی و جریان موردنیاز ورودی باید با مشخصات نسخه دقیق برد مطابقت داشته باشد. هر کدام از این پایهها به علت جریان تحریک مناسب (حدود 5mA) به خروجی دیجیتال میکروکنترلر یا مدار فرمان در صورت Active LOW(0–1.5 V) متصل میشوند. برای حالت Active HIGH(8–12 V) بهتر است از مدار واسط بین ماژول و میکروکنترلر استفاده نمایید تا ولتاژ لازم برای تحریک رله ها تامین کند.
آیا ESP32 میتواند این ماژول را کنترل کند؟
در صورتی که سطح منطقی و جریان ورودی ماژول با خروجی GPIOهای ESP32 سازگار باشد، امکان کنترل وجود دارد. برای اتصال مستقیم، بهتر است مشخصات ورودی همین نسخه برد بررسی شود و صرفاً بر اساس عبارت «اپتوکوپلر» فرض نکنیم که هر سطح منطقی 3.3V حتماً کافی است. هر کدام از این پایهها به علت جریان تحریک مناسب (حدود 5mA) به خروجی دیجیتال میکروکنترلر یا مدار فرمان در صورت Active LOW(0–1.5 V) متصل میشوند. برای حالت Active HIGH(8–12 V) بهتر است از مدار واسط بین ماژول و میکروکنترلر استفاده نمایید تا ولتاژ لازم برای تحریک رله ها تامین کند.
آیا اپتوکوپلر به معنی ایزولاسیون کامل است؟
وجود اپتوکوپلر باعث جداسازی سیگنال ورودی از مدار راهانداز میشود، اما ایزولاسیون کامل گالوانیکی کل سیستم به نحوه طراحی برد، تغذیه و جامپرها نیز وابسته است.
آیا میتوان چهار رله را همزمان فعال کرد؟
بله. هر چهار کانال مستقل هستند و میتوان هر چهار رله را همزمان فعال کرد؛ البته منبع تغذیه باید توان تأمین جریان موردنیاز کل برد (حدود 200mA) را داشته باشد.
آیا این ماژول برای PWM مناسب است؟
خیر. رلههای این برد الکترومکانیکی هستند و برای قطع و وصل معمولی طراحی شدهاند، نه سوئیچینگ سریع یا PWM. برای PWM بهتر است از MOSFET، ترانزیستور یا SSR مناسب استفاده شود.
آیا این برد برای کنترل شیر برقی و سلونوئید مناسب است؟
بله، اما شیر برقی یک بار القایی است و هنگام قطع جریان میتواند ولتاژ برگشتی ایجاد کند. برای بارهای DC القایی استفاده از مدار حفاظتی مناسب مانند دیود هرزگرد توصیه میشود.
آیا میتوان مستقیماً 220 ولت را به ورودی DC+ و DC− وصل کرد؟
خیر، به هیچ وجه. پایههای DC+ و DC− مربوط به تغذیه 12V DC ماژول هستند و اتصال برق شهر به آنها میتواند باعث سوختن برد و ایجاد خطر جدی شود.
آیا عدد 10 آمپر مربوط به مصرف خود ماژول است؟
خیر. 10A ظرفیت کنتاکت رله است، نه جریان مصرفی برد. مصرف خود ماژول بسیار کمتر است و عمدتاً به تعداد رلههای فعال و مدارهای LED و درایور بستگی دارد.
محمد رضا رحیمی زاده –
سلام
این رله Active Low هست یا Active High ؟؟
پشتیبان جم ترونیک –
سلام وقت بخیر active low
محمد سالاری –
سلام این رله رو به دزدگیر میشه وصل کرد
و به خروجی رله ها ۲۲۰ ولت وصل کرد زیر امپر
پشتیبان جم ترونیک –
سلام وقت بخیر در رابطه با دزدگیر مطمئن نیستم چه کاری قراره انجام بدید ، اما خروجی رله ها تا 220 ولت 10 آمپر تحمل دارند.